Na początku związku wiele rzeczy dzieje się samo. Jest ciekawość, fascynacja, silne emocje, potrzeba bycia razem i poczucie, że spotkaliśmy kogoś wyjątkowego. Czasami wystarczy jedno spojrzenie, rozmowa do późnej nocy albo przypadkowe spotkanie w odpowiednim momencie, żeby rozpoczęła się relacja, która całkowicie zmieni nasze życie.
Ale początek miłości i jej trwałość to dwie różne historie.
To, co sprawia, że zakochujemy się w drugiej osobie, nie zawsze jest tym samym, co pozwala nam kochać ją przez wiele lat.
Z czasem pierwsza intensywność może się zmienić. Nie oznacza to jednak, że miłość musi się kończyć. Przeciwnie – dla wielu par właśnie wtedy zaczyna się jej bardziej dojrzała forma.
Czy miłość może trwać przez wiele lat?
Trudno odpowiedzieć na to pytanie jednym zdaniem. Trwały związek nie jest przecież stanem, który raz osiągamy i możemy już tylko z niego korzystać.
Relacja zmienia się razem z ludźmi.
Inni jesteśmy na początku związku, inni po kilku latach, a jeszcze inni po narodzinach dzieci, zmianie pracy, przeprowadzce, chorobie czy doświadczeniu poważnego kryzysu.
Dlatego długotrwała miłość wymaga nie tylko uczuć, ale również zdolności do wspólnego przechodzenia przez zmiany.
Partnerzy muszą na nowo poznawać siebie, aktualizować swoje oczekiwania i uczyć się odpowiadać na potrzeby, które również mogą się zmieniać.
Miłość nie polega więc na tym, żeby zatrzymać czas.
Polega raczej na tym, żeby umieć rozwijać relację wraz z upływem czasu.
Zakochanie jest intensywne. Miłość długoterminowa jest głębsza
Początkowi związku często towarzyszy silne pobudzenie emocjonalne. Chcemy być blisko drugiej osoby, dużo o niej myślimy, dostrzegamy jej atrakcyjność i mamy poczucie wyjątkowości tego, co się między nami dzieje.
Nowość wzmacnia zainteresowanie.
Niepewność może zwiększać napięcie.
Wspólne odkrywanie siebie daje poczucie ekscytacji.
Z czasem część tych doświadczeń naturalnie słabnie. Partner przestaje być zagadką. Znamy jego przyzwyczajenia, reakcje, sposób mówienia i codzienne rytuały.
Nie oznacza to jednak, że związek staje się mniej wartościowy.
Intensywność nie jest jedyną miarą jakości miłości.
W długiej relacji pojawiają się wartości, których na początku często jeszcze nie widać: zaufanie, poczucie bezpieczeństwa, lojalność, wzajemna troska, znajomość swoich historii oraz świadomość, że można liczyć na drugą osobę również wtedy, gdy życie przestaje być łatwe.
To właśnie z tych doświadczeń powstaje głębsza więź emocjonalna.
Dlaczego sam początek związku nie wystarczy?
Można spotkać kogoś w idealnym momencie.
Można mieć niezwykłą chemię.
Można czuć ogromne pożądanie i być przekonanym, że „to jest właśnie ta osoba”.
Ale żaden z tych elementów nie gwarantuje trwałego związku.
Relacja zaczyna być sprawdzana dopiero wtedy, gdy pojawiają się codzienne obowiązki, różnice zdań, zmęczenie, stres, rozczarowania i sytuacje, w których partnerzy potrzebują od siebie czegoś więcej niż romantycznych emocji.
Wtedy okazuje się, czy potrafią rozmawiać.
Czy potrafią przepraszać.
Czy umieją słuchać, kiedy druga osoba mówi coś trudnego.
Czy potrafią negocjować różnice.
Czy nadal potrafią być po swojej stronie, nawet jeśli w konkretnej sprawie mają zupełnie inne zdanie.
To właśnie codzienne doświadczenia pokazują, z czego naprawdę zbudowany jest związek.
Miłość potrzebuje inwestycji
Trwała relacja nie powstaje wyłącznie dzięki temu, że dwoje ludzi się kocha.
Potrzebuje również czasu, uwagi i zaangażowania.
Nie chodzi o wielkie romantyczne gesty. Często większe znaczenie mają drobne zachowania powtarzane przez lata:
zainteresowanie tym, jak minął partnerowi dzień,
pamiętanie o ważnych dla niego sprawach,
rozmowa zamiast automatycznego wycofania,
dotyk i czułość,
wspólne spędzanie czasu,
umiejętność powiedzenia „przepraszam”,
wdzięczność za rzeczy, które łatwo uznać za oczywiste.
Związek jest w pewnym sensie sumą takich doświadczeń.
Jedno zachowanie rzadko zmienia relację. Ale tysiące powtarzających się interakcji mogą ją stopniowo wzmacniać albo osłabiać.
Co dzieje się, kiedy ciągle szukamy „czegoś lepszego”?
Współczesne związki funkcjonują w świecie ogromnego wyboru.
Aplikacje randkowe i media społecznościowe pozwalają niemal nieustannie obserwować innych ludzi. Łatwo więc zacząć myśleć, że gdzieś istnieje ktoś bardziej atrakcyjny, bardziej interesujący, bardziej dopasowany albo po prostu „lepszy”.
Problem polega na tym, że relacji nie da się oceniać wyłącznie poprzez porównywanie dostępnych możliwości.
Każdy związek ma momenty fascynacji i momenty zwyczajności. Każdy partner ma zalety, ale także cechy, które mogą nas irytować. Każda bliskość wymaga kompromisów.
Jeżeli każdą trudność traktujemy jako dowód, że „to nie jest właściwa osoba”, możemy nie dać relacji wystarczająco dużo czasu, żeby rozwinęła swoją głębszą warstwę.
Nie oznacza to oczywiście, że należy pozostawać w każdej relacji. Są związki, w których występuje przemoc, manipulacja, chroniczne lekceważenie czy brak bezpieczeństwa i wtedy odejście może być właściwym rozwiązaniem.
Chodzi o coś innego: nie każda utrata początkowej ekscytacji oznacza utratę miłości.
Bezpieczeństwo nie musi oznaczać nudy
Wiele osób obawia się, że kiedy relacja staje się przewidywalna, znika również jej atrakcyjność.
Tymczasem bezpieczeństwo emocjonalne i namiętność nie muszą się wzajemnie wykluczać.
Bezpieczna relacja daje przestrzeń, żeby być sobą, mówić o swoich potrzebach i pokazywać również słabszą stronę. Pozwala partnerom przestać nieustannie udowadniać sobie własną wartość.
To ważne również dla życia intymnego.
Bliskość seksualna jest trudna do utrzymania, jeśli między partnerami brakuje zaufania, swobody i poczucia bezpieczeństwa.
Dlatego problemy w sferze seksualnej nie zawsze są wyłącznie problemem seksu. Czasami są sygnałem szerszych trudności w relacji.
Co podtrzymuje miłość przez lata?
Nie istnieje jedna recepta na trwały związek. Można jednak wskazać kilka cech, które pomagają relacji rozwijać się mimo upływu czasu.
1. Ciekawość drugiej osoby
Nie zakładajmy, że skoro znamy partnera od dziesięciu czy dwudziestu lat, wiemy już o nim wszystko.
Ludzie się zmieniają.
Warto pytać, słuchać i zauważać, kim druga osoba staje się dzisiaj.
2. Umiejętność rozmawiania o trudnych sprawach
Konflikty są nieuniknione. Ważniejsze od ich całkowitego unikania jest to, w jaki sposób para przechodzi przez konflikt.
Rozmowa może prowadzić do większego zrozumienia, jeśli partnerzy próbują mówić o swoich potrzebach zamiast jedynie udowadniać sobie nawzajem winę.
3. Wdzięczność
W długim związku łatwo przestać zauważać to, co działa.
Partner przygotował kolację.
Zajął się dzieckiem.
Pamiętał o ważnej sprawie.
Wsparł nas, kiedy mieliśmy trudny dzień.
Im dłużej jesteśmy razem, tym łatwiej traktować takie zachowania jako oczywistość.
Wdzięczność pozwala ponownie zobaczyć wartość rzeczy, które z czasem stały się częścią codzienności.
4. Troska o relację, a nie tylko o własne potrzeby
Związek nie powinien być konkurencją, w której każde z partnerów próbuje uzyskać jak najwięcej dla siebie.
Dojrzała relacja wymaga czasami ustępstwa, czasami postawienia granicy, a czasami zaakceptowania faktu, że potrzeby dwóch osób nie będą identyczne.
5. Gotowość do wybaczania
Wieloletnia relacja oznacza, że wcześniej czy później ktoś popełni błąd.
Nie każde zranienie można łatwo naprawić, a wybaczenie nie oznacza zapominania o wszystkim.
Może jednak oznaczać decyzję, że pojedynczy błąd nie będzie definiował całej relacji.
A co z pożądaniem?
Dojrzała miłość nie oznacza rezygnacji z namiętności.
Przeciwnie – dla wielu par ważnym elementem satysfakcjonującego związku pozostaje bliskość fizyczna, seksualność i poczucie atrakcyjności partnera.
Jednocześnie pożądanie może zmieniać się wraz z czasem.
Wpływają na nie stres, zmęczenie, zdrowie, hormony, leki, rodzicielstwo, sposób komunikacji, konflikty oraz jakość emocjonalnej więzi.
Dlatego spadek libido czy rzadsze zbliżenia nie muszą automatycznie oznaczać końca miłości.
Czasami potrzebna jest rozmowa o tym, co zmieniło się w życiu pary.
Czasami pomocna okazuje się konsultacja seksuologiczna.
A czasami problem wymaga szerszego spojrzenia na relację i wtedy warto rozważyć psychoterapię par.
Kiedy warto zgłosić się na terapię par?
Nie trzeba czekać, aż związek znajdzie się na granicy rozpadu.
Psychoterapia par może być pomocna wtedy, gdy partnerzy wielokrotnie próbują rozmawiać, ale rozmowy kończą się konfliktem, wycofaniem lub wzajemnymi oskarżeniami.
Warto rozważyć konsultację, gdy pojawiają się:
- częste i powtarzające się konflikty,
- problemy z komunikacją,
- emocjonalne oddalenie,
- utrata bliskości,
- kryzys zaufania,
- zdrada,
- różnice dotyczące potrzeb i oczekiwań,
- trudności w życiu seksualnym,
- problemy związane z rodzicielstwem,
- poczucie, że partnerzy stali się bardziej współlokatorami niż parą.
Celem terapii nie zawsze jest „uratowanie związku” za wszelką cenę.
Czasami chodzi o odbudowanie bliskości.
Czasami o zrozumienie siebie nawzajem.
A czasami o podjęcie ważnej decyzji w sposób bardziej świadomy i mniej obciążony emocjami.
Miłość nie potrzebuje idealnego momentu
Być może jednym z największych paradoksów miłości jest to, że to, co rozpoczyna związek, nie zawsze jest tym, co pozwala mu przetrwać.
Przypadkowe spotkanie może zapoczątkować relację.
Chemia może sprawić, że chcemy być razem.
Namiętność może nas do siebie zbliżyć.
Ale później potrzebne są już inne rzeczy: czas, zaufanie, troska, cierpliwość, wspólne doświadczenia, umiejętność rozwiązywania konfliktów i gotowość do poznawania siebie na nowo.
Nie da się zatrzymać pierwszego etapu miłości.
Można jednak stworzyć relację, która z czasem nabiera czegoś, czego początkowe zauroczenie jeszcze nie miało – głębi.
Miłość, która dojrzewa
Trwały związek nie polega na tym, że każdego dnia czujemy dokładnie to samo.
Są dni pełne bliskości i takie, w których jesteśmy zmęczeni, rozdrażnieni albo zajęci własnymi problemami. Są momenty namiętności i okresy większego spokoju.
To wszystko może być częścią zdrowej relacji.
Najważniejsze pytanie nie zawsze brzmi więc:
„Czy nadal czuję taką samą ekscytację jak na początku?”
Czasami bardziej pomocne jest:
„Czy nadal chcę budować z tą osobą nasze wspólne życie?”
Bo miłość, która trwa, nie musi być nieustannie intensywna.
Powinna natomiast mieć przestrzeń, żeby się zmieniać, pogłębiać i dojrzewać.
I być może właśnie w tym tkwi jej największa siła.
Kiedy potrzebna jest pomoc z zewnątrz?
Nie każdą trudność w związku trzeba rozwiązywać samodzielnie. Jeśli między partnerami przez dłuższy czas utrzymuje się dystans, narasta konflikt albo trudno jest rozmawiać bez wzajemnego ranienia się, spotkanie z psychoterapeutą par może stworzyć bezpieczną przestrzeń do zatrzymania się i przyjrzenia relacji z innej perspektywy.
W Małopolskim Ośrodku Psychoterapii SYNAPSA w Krakowie prowadzimy psychoterapię par oraz konsultacje dotyczące relacji, bliskości i seksualności. W zależności od charakteru trudności pomocna może być również konsultacja seksuologiczna.
Czasami nie potrzeba wielkiej rewolucji. Potrzebna jest po prostu uważna rozmowa o tym, co przez lata wydarzyło się między dwojgiem ludzi.
Autorzy:
Anna Kolankowska: pedagog i psychoterapeuta par, rodzin i młodzieży
Piotr Wereszczyński psycholog psychodynamiczny, prowadzi psychoterapie indywidualną z osobami dorosłymi.
Źródła:
Ben-Ze’ev, A. ( 2019 ). Łuk miłości : Jak nasze życie romantyczne zmienia się z czasem. University of Chicago Press.
Busby, DM, Carroll, JS i Willoughby, BJ (2010). Zgodność czy powściągliwość? Wpływ odpowiedniego momentu na współżycie seksualne na relacje małżeńskie. Journal of Family Psychology, 24 , 766–774.
Sassler, S., Addo, FR i Lichter, DT (2012). Tempo aktywności seksualnej a późniejsza jakość związku. Journal of Marriage and Family , 74 , 708-725.
Yanaoka, K. i in. (2022). Przenikanie się kultur: siła nawyku w opóźnianiu gratyfikacji. Psychological Science , 33 , 1172-1181.